Montrö — Boğazlar Türkiye’ye Dönüyor | Diplomasi Tarihi

Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini geri kazandığı sözleşme.

Arka Plan

Lozan Boğazları silahsız ve uluslararası komisyona bırakmıştı. 1930’larda artan savaş tehlikesi (İtalya-Almanya) içinde Türkiye, Boğazlar üzerinde tam egemenlik ve tahkim hakkı talep eder.

Temel Mesele

Türkiye, büyük güçlerin çıkarlarını dengeleyerek Boğazlar üzerinde tam denetimi geri alabilecek mi?

Gündem

Boğazların Türk egemenliğine ve tahkimine dönüşü
Savaş/barış zamanı geçiş rejimi
Karadeniz’e kıyıdaş olmayan donanmaların kısıtı
Ticaret gemilerinin serbest geçişi

Taraflar ve Konumları

Türkiye

Boğazlarda tam egemenlik ve tahkim hakkı ister.

🎯 Egemenliği geri al · Boğazları tahkim et

Sovyetler Birliği

Karadeniz’in "kapalı deniz" güvenliğini ister.

🎯 Yabancı donanmaları kısıtla · Karadeniz güvenliği

Britanya

Akdeniz/donanma erişimini ve dengeyi gözetir.

🎯 Geçiş esnekliği · Türk-Sovyet dengesi

Karadeniz Devletleri (Romanya/Bulgaristan)

Bölgesel güvenlik ve ticaret ister.

🎯 Geçiş güvenliği

Tarihsel Sonuç

Montrö (1936): Türkiye Boğazlar üzerinde tam egemenlik ve tahkim hakkını geri aldı, geçiş rejimini düzenledi. Bugün hâlâ yürürlükte olan, Türk diplomasisinin en kalıcı başarılarından biri.

Kaynaklar: [1]

Sıkça sorulan sorular

Montrö — Boğazlar Türkiye’ye Dönüyor nedir?: Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini geri kazandığı sözleşme.
Montrö — Boğazlar Türkiye’ye Dönüyor ne zaman yaşandı?: 1936
Montrö — Boğazlar Türkiye’ye Dönüyor hangi tür bir diplomatik süreçti?: Barış Konferansı