Arka Plan
Yugoslavya’nın dağılmasıyla başlayan Bosna Savaşı (1992-95) Srebrenitsa soykırımıyla doruğa çıkar. ABD, tarafları Ohio’daki Dayton üssünde haftalarca müzakereye kapatır.
Temel Mesele
Üç etnik grup (Boşnak, Sırp, Hırvat) tek bir devlette, savaşın yaralarıyla bir arada yaşatılabilir mi?
Gündem
- Ateşkes ve toprak paylaşımı (%51-49)
- Tek devlet, iki entite (Federasyon + Sırp Cumhuriyeti)
- Mültecilerin dönüşü
- Savaş suçlarının yargılanması
- Uluslararası denetim
Taraflar ve Konumları
Bosna-Hersek (Izetbegović)
Bütün ve egemen bir Bosna ister.
🎯 Toprak bütünlüğü · Mülteci dönüşü · Adalet
Sırbistan (Milošević)
Bosnalı Sırplar adına konuşur; entite özerkliği ister.
🎯 Sırp Cumhuriyeti özerkliği · Yaptırımları kaldır
Hırvatistan (Tuđman)
Bosnalı Hırvatların konumunu güçlendirmek ister.
🎯 Hırvat haklarını koru · Federasyon
ABD (Holbrooke)
Savaşı her pahasına bitirmek için baskı uygular.
🎯 Ateşkes · İşleyen bir devlet · NATO güvencesi
AB & Rusya (gözlemci)
Kendi bölgelerindeki istikrarı/etkisini gözetir.
🎯 İstikrar · Nüfuz
Tarihsel Sonuç
Dayton (1995) savaşı bitirdi: tek devlet, iki entite, üçlü başkanlık ve uluslararası yüksek temsilci. Soykırımı durdurdu ama dondurulmuş, işlevsel olarak kırılgan bir devlet bıraktı.
Kaynaklar: [1]
Sıkça sorulan sorular
- Dayton — Bosna Savaşı’nı Bitirmek nedir?
- Bosna’daki soykırım ve savaşı bitiren, karmaşık bir devlet yapısı kuran ABD arabuluculuğu.
- Dayton — Bosna Savaşı’nı Bitirmek ne zaman yaşandı?
- 1995
- Dayton — Bosna Savaşı’nı Bitirmek hangi tür bir diplomatik süreçti?
- Barış Konferansı
İlgili Sayfalar
Dönemin medeniyetleri
- San ve Khoikhoi (Khoisan) · Güney Afrika
- Dravid Halkları · Güney Asya
- Kuşitik Halklar · Afrika Boynuzu
- Berberiler (Amazigh) · Kuzey Afrika / Sahra
- Avustralya Aborjinleri · Avustralya
İlgili olaylar
- Holoköst (Shoah) · MS 1941
- Stalingrad Muharebesi · MS 1942
- Normandiya Çıkarması (D-Day) · MS 1944
- Sovyetler Birliği'nin Dağılması · MS 1991
- Pearl Harbor Saldırısı · MS 1941
Dönemin hükümdarları
- Efsanevi Kurucu Dangun Wanggeom · Gojoseon
- Prens III. Rainier · Monako
- Kral Hüseyin bin Talal · Ürdün
- Kralice II. Elizabeth · Britanya İmparatorluğu
Dönemin şahsiyetleri
- Selçuk Bayraktar · Savunma Sanayii & Teknoloji
- Aziz Sancar · Moleküler Biyoloji
- Bülent Ecevit · Devlet Yönetimi & Edebiyat
- Rauf Denktaş · Devlet Yönetimi & Hukuk
Dönemin buluşları
- Telefon · MS 1876
- Uçak · MS 1903
- Penisilin · MS 1928
- Nükleer Fisyon · MS 1938
Dönemin inançları
Dönemin şehirleri
- Brasília · MS 1960
- Berlin (Bölünmüş) · MS 1945
- Mary (Merv) · MS 1884
- Aşgabat · MS 1881
Dönemin yapıları
- Dolmabahçe Sarayı · MS 1856
- Sagrada Familia · MS 1882
- Özgürlük Heykeli · MS 1886